Bewijs & modelontwerp

Onderzoek informeert de priors. Geschiedenis zal ze kalibreren.

WillItCostMore gebruikt gepubliceerd economisch en klimaatonderzoek om te bepalen welke transmissiekanalen structureel meer of minder gewicht verdienen. De studies ondersteunen richting, relatieve betekenis, timing en heterogeniteit — niet exacte scorecoëfficiënten.

De numerieke gewichten zijn transparante priors, geen geschatte regressiecoëfficiënten. Ze worden pas herijkt wanneer voldoende prognoses van dezelfde modelversie en gerealiseerde uitkomsten beschikbaar zijn.

Hoe de score wordt berekend

Het model is additief en controleerbaar. Elke live bijdrage is terug te voeren op één genormaliseerde observatie en één structurele prior.

Score= clip_[5,95]( Base + Σ [ w_country × signal × quality × freshness ] )

ProductbasisBase

Landaangepast priorgewichtw_country

Genormaliseerd signaal (ongeveer −1 tot +1)signal

Bronkwaliteitquality

Versheidsfactorfreshness

Versheidsfactoren: 1,00 bij ≤3 dagen, 0,80 bij 4–10, 0,55 bij 11–35, 0,30 na 35 dagen.

Zekerheid = kwaliteits- en versheidsgewogen dekking ÷ totaal toepasbaar priorgewicht, begrensd op 16–96%. Ontbrekende/onbruikbare inputs geven nul scorepunten en verlagen zekerheid.

Bewijshiërarchie ≠ exacte coëfficiënt

Onderzoek ondersteunt richting, hiërarchie, timing en heterogeniteit van kanalen. Exacte scorepriors zijn modelaannames die per versie worden bevroren tot genoeg out-of-sample uitkomsten bestaan voor kalibratie.

Modelpriors

Hoe een priorgewicht wordt opgebouwd

1 · Mechanisme

Begin met een causaal economisch of fysiek mechanisme: grondstofaanbod, weer/gewasstress, valuta, energie, logistiek, landbouw/groothandel of retailbevestiging.

2 · Productblootstelling

Koppel het mechanisme aan producten. Cacao kan chocolade sterk raken maar geen elektriciteit; Rijnlogistiek telt alleen bij product/marktketens met echte blootstelling.

3 · Bewijshiërarchie

Publicaties bepalen relatieve relevantie en timing. Directe/snelle kanalen krijgen meer potentiële invloed dan trage bevestiging; gecorreleerde downstreamsignalen worden begrensd om dubbeltelling te verminderen.

4 · Landstructuur

Pas alleen een landfactor toe bij verdedigbare verschillen in brondekking of structurele blootstelling: lokaal weer, importvaluta, binnenlandse productie, officiële marktdata of fysieke logistiek.

5 · Runtimekwaliteit

Het priorgewicht is niet de uiteindelijke bijdrage. Het wordt vermenigvuldigd met de genormaliseerde observatie, bronkwaliteit en versheidsstraf. Zwakke/ontbrekende data verliezen automatisch invloed.

6 · Empirische kalibratie

Bevries elke modelversie en bewaar de prognoses. Herbereken of shrink priors pas na genoeg gerealiseerde uitkomsten voor out-of-sampletests van richting, voorsprong, false positives en kalibratie.

Landaanpassingen

Deze begrensde factoren coderen structurele toepasbaarheid/blootstelling. Het zijn transparante heuristieken in afwachting van empirische kalibratie, geen geschatte wetenschappelijke coëfficiënten.

Brontoepasbaarheid

Amerikaanse vooruitzichten gelden alleen voor de VS; EU landbouw/groothandel/retail alleen waar officiële reeksen de markt dekken; Zwitserse en Britse binnenlandse lagen blijven marktspecifiek.

Zuid-Europees weer

Voor blootgestelde producten worden lokale hitte/droogtepriors in Frankrijk, Italië en Spanje met 1,12 vermenigvuldigd. Dit is een begrensde, onderzoek-geïnformeerde structurele heuristiek, geen geschatte coëfficiënt.

Britse valuta

Het importvalutaprior wordt in het VK met 1,15 vermenigvuldigd als transparante structurele blootstellingsaanname in afwachting van kalibratie.

Amerikaanse grondstofbuffer

Bepaalde wereldwijde tarwe/voer/plantaardige-oliepriors worden in de VS met 0,80 vermenigvuldigd om grotere binnenlandse aanbodschaal te weerspiegelen. Koffie/cacao vallen erbuiten.

Rijnlogistiek

Rijndruk geldt alleen voor markten met geconfigureerde fysieke blootstelling. Zwitserland behoudt volledige gemodelleerde blootstelling; stookolie, diesel en benzine hebben grotere Rijnpriors dan de meeste voedingsmiddelen.

Wat de literatuur verandert

Sterk bewijs3 Referenties

Wereldwijde grondstoffen

Internationale grondstoffenschokken werken door in binnenlandse prijzen, maar bij voedsel onvolledig en trager dan bij brandstof. Grondstoffen krijgen daarom stevige productspecifieke gewichten zonder wereldmarktprijzen gelijk te stellen aan winkelprijzen.

International Monetary Fund 2026 International Monetary Fund 2015 European Central Bank 2010

Sterk bewijs3 Referenties

Weer & landbouwstress

Hitte, droogte en gewascondities tellen vooral bij verse en fysiek blootgestelde producten. Onderzoek ondersteunt ook seizoens- en landspecifieke verschillen in plaats van één wereldwijde weercoëfficiënt.

European Central Bank 2023 International Monetary Fund 2022 European Commission Joint Research Centre 2020

Sterk bewijs2 Referenties

Wisselkoers

Wisselkoersdoorwerking bestaat, maar neemt af door de prijsketen en verschilt per sector. Valuta krijgt daarom een betekenisvol, meestal kleiner gewicht dan de onderliggende geïmporteerde grondstof.

European Central Bank 2020 European Central Bank 2021

Sterk bewijs3 Referenties

Energie-inputs

Energieschokken werken direct door in brandstof en nutsprijzen en indirect via productie, verwerking en transport. Energie krijgt daarom hoog gewicht bij energieproducten en een kleiner inputgewicht bij voedsel.

International Monetary Fund 2026 European Central Bank 2026 European Central Bank 2026

Matig bewijs4 Referenties

Logistiek

Transportverstoringen kunnen inflatie verhogen, maar de uiteindelijke consumentenimpact is meestal kleiner dan directe grondstoffenschokken. Logistieke gewichten blijven daarom bescheiden behalve bij concrete blootstelling, zoals Rijntransport van brandstoffen.

International Monetary Fund 2022 European Commission Joint Research Centre 2020 Deutsche Bundesbank 2023 European Central Bank 2026

Sterk bewijs4 Referenties

Landbouw & groothandel

Boerderij-, input- en groothandelsprijzen laten zien of een upstreamschok door de prijsketen beweegt. Hun gewichten blijven bewust lager dan de oorspronkelijke schok om dubbeltelling te beperken.

International Monetary Fund 2015 European Central Bank 2010 European Central Bank 2020 International Monetary Fund 2022

Ondersteunend bewijs2 Referenties

Retailbevestiging

Consumentenprijsdynamiek en officiële vooruitzichten zijn nuttige bevestiging maar deels terugkijkend. Ze krijgen lage gewichten zodat het model vroeg waarschuwt in plaats van CPI na te tekenen.

International Monetary Fund 2026 European Central Bank 2026

Geselecteerde literatuur

Titels blijven in de oorspronkelijke publicatietaal. Links gaan naar de instelling of uitgever. Technische samenvattingen zijn door WillItCostMore geschreven op basis van de geciteerde publicaties; titels en bibliografische metadata blijven in de publicatietaal.

International Monetary Fund · 2026Referenties ↗

Pumps and Plates: Passthrough of International Fuel and Food Price Shocks to Domestic Markets

Huy Nguyen & Celine Thevenot

IMF Working Paper 2026/148 · DOI 10.5089/9798229054058.001

Technische bronnotitie

Methode: Dynamic local projections across domestic/international price pairs since 2000
Kernresultaat: Pass-through is incomplete and heterogeneous; fuel transmits faster than food, and price increases tend to transmit more readily than decreases.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports stronger/faster energy priors, slower food horizons, country heterogeneity and asymmetric caution. It does not supply exact WillItCostMore weights.

International Monetary Fund · 2015Referenties ↗

Global Food Prices and Domestic Inflation: Some Cross-Country Evidence

Davide Furceri, Prakash Loungani, John Simon & Susan Wachter

IMF Working Paper 2015/133 · DOI 10.5089/9781513542973.001

Technische bronnotitie

Methode: Cross-country empirical analysis of global food-price shocks and domestic inflation
Kernresultaat: World food-price shocks matter for domestic food inflation, but pass-through is incomplete and differs across economies and over time.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports material but bounded global food-commodity weights and country-specific transmission rather than one universal coefficient.

European Central Bank · 2010Referenties ↗

Food price pass-through in the euro area: The role of asymmetries and non-linearities

Gianluigi Ferrucci, Rebeca Jiménez-Rodríguez & Luca Onorante

ECB Working Paper Series No. 1168 · Working Paper 1168

Technische bronnotitie

Methode: Euro-area food-chain time-series models with aggregate/disaggregate data and nonlinear specifications
Kernresultaat: With appropriate food-chain data, commodity-price pass-through is significant and long-lasting; asymmetries and non-linearities matter.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports separating upstream commodities from farm/wholesale transmission and keeping downstream confirmation smaller to reduce double counting.

European Central Bank · 2023Referenties ↗

The asymmetric effects of weather shocks on euro area inflation

Matteo Ciccarelli, Friderike Kuik & Catalina Martínez Hernández

ECB Working Paper Series No. 2798 · Working Paper 2798

Technische bronnotitie

Methode: Bayesian VAR analysis of weather shocks and inflation across euro-area countries
Kernresultaat: Temperature effects are seasonal and asymmetric, with stronger food-price responses in warmer countries and for unprocessed food.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports product-specific weather exposure and the modest Southern-European heat/dryness uplift rather than one global weather coefficient.

International Monetary Fund · 2022Referenties ↗

How Persistent are Climate-Related Price Shocks? Implications for Monetary Policy

Alain Kabundi, Montfort Mlachila & Jiaxiong Yao

IMF Working Paper 2022/207 · IMF Working Paper

Technische bronnotitie

Methode: Cross-country empirical analysis of climate-related shocks and inflation persistence
Kernresultaat: Climate-related price shocks can have persistent and heterogeneous inflation effects depending on shock type and country conditions.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports a distinct physical-weather/crop channel and longer horizons for slower agricultural transmission.

European Central Bank · 2020Referenties ↗

The transmission of exchange rate changes to euro area inflation

Eva Ortega, Chiara Osbat & Ieva Rubene

ECB Economic Bulletin, Issue 3/2020 · Economic Bulletin article

Technische bronnotitie

Methode: ESCB research synthesis and empirical estimates across the pricing chain
Kernresultaat: Exchange-rate pass-through declines along the pricing chain and varies with import content, invoicing, market power and shock type.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports a meaningful but usually secondary currency weight and country/product heterogeneity rather than mechanically converting FX into shelf prices.

European Central Bank · 2021Referenties ↗

Sectoral exchange rate pass-through in the euro area

Chiara Osbat, Yiqiao Sun & Martin Wagner

ECB Working Paper Series No. 2634 · Working Paper 2634

Technische bronnotitie

Methode: Sectoral VAR-X models of euro-area import-price pass-through
Kernresultaat: Pass-through varies materially by sector; market concentration and global-value-chain structure help explain the differences.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports sector/product-specific import sensitivity and a larger UK currency prior without assuming equal FX sensitivity everywhere.

International Monetary Fund · 2022Referenties ↗

Shipping Costs and Inflation

Yan Carrière-Swallow, Pragyan Deb, Davide Furceri, Daniel Jiménez & Jonathan D. Ostry

IMF Working Paper 2022/061 · DOI 10.5089/9798400204685.001

Technische bronnotitie

Methode: 46-country panel, 1992–2021; robustness includes an instrumental-variable strategy
Kernresultaat: Shipping-cost shocks raise import prices, producer prices and inflation, with effects depending on import intensity and macroeconomic structure.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports a distinct logistics channel, but with moderate exposure-specific weights rather than a universal retail-price driver.

European Commission Joint Research Centre · 2020Referenties ↗

Forecasting the impacts of climate change on inland waterways

Aris Christodoulou, Panayotis Christidis & Bernard Bisselink

Transportation Research Part D: Transport and Environment · DOI 10.1016/j.trd.2019.10.012 · JRC116086

Technische bronnotitie

Methode: Climate-model river-discharge scenarios with location-specific Rhine and Danube navigation analysis
Kernresultaat: Low water can disrupt inland navigation by forcing reduced vessel loads or making stretches non-navigable.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports retaining a targeted Rhine logistics signal for markets/products with physical river-freight exposure; it does not justify a universal inflation weight.

Deutsche Bundesbank · 2023Referenties ↗

Climate change, biodiversity loss and the role of central banks

Sabine Mauderer

Bundesbank Spring Conference speech summarising ongoing research · 11 May 2023

Technische bronnotitie

Methode: Institutional summary of Bundesbank research using roughly 30 years of Rhine/water-stress data
Kernresultaat: Low Rhine levels can disrupt supply chains; the Bundesbank reported preliminary evidence that German producer prices tend to rise in low-water months.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports Rhine as a real logistics-risk indicator while keeping the signal bounded and exposure-specific.

European Central Bank · 2026Referenties ↗

Analytical perspectives on energy supply shocks

Philip R. Lane

ECB speech · 13 May 2026

Technische bronnotitie

Methode: Analytical synthesis of direct, indirect and second-round transmission of energy shocks
Kernresultaat: Transport-fuel effects can be immediate while electricity/heating and indirect input-cost effects can arrive with lags through production and distribution.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports high direct weights for energy products, smaller energy-input weights for food, and different horizons across energy categories.

European Central Bank · 2026Referenties ↗

Supply chain uncertainty, energy prices, and inflation

Alfonso Merendino & Tommaso Monacelli

ECB Working Paper Series No. 3230 · Working Paper 3230

Technische bronnotitie

Methode: U.S. and euro-area empirical evidence plus a model of capacity-constrained transport networks
Kernresultaat: Energy-price pass-through is state-dependent and stronger when supply-chain uncertainty is elevated.
Betekenis voor WillItCostMore: Supports keeping energy and logistics separate while recognising interaction and state dependence; exact interaction terms remain a future calibration topic.

Modelpriors

Volgende wetenschappelijke stap: kalibratie

Met meer historie meten we richtingsnauwkeurigheid, voorsprong, valse positieven, stabiliteit en kalibratie per land, product en horizon. Pas daarna horen gewichten opnieuw geschat te worden.

Volledige methodologie →